ทำไม Cardiology ถึงออกสอบบ่อย?
Cardiology เป็นหนึ่งในหัวข้อที่ ออกสอบบ่อยที่สุด ในทุกรูปแบบการสอบแพทย์ ไม่ว่าจะเป็น Pre-intern, NL, หรือ USMLE เหตุผลง่ายมาก — โรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นสาเหตุการตายอันดับต้นๆ ของโลก แพทย์ทุกคนจึงต้องรู้จริง ตั้งแต่การวินิจฉัย ACS ด้วย ECG ไปจนถึงการเลือกยา Antihypertensive ที่เหมาะสมในแต่ละผู้ป่วย
บทความนี้รวบรวมเทคนิคจำแบบ เข้าใจ ไม่ใช่แค่ท่อง พร้อม key features, ตารางเปรียบเทียบ และ clinical pearls ที่พบบ่อยในข้อสอบ ถ้าอยากฝึกทำโจทย์จริงๆ อย่าลืมไปลองที่ ระบบฝึกข้อสอบ NL ของหมอรู้ ได้เลย
1. Acute Coronary Syndrome (ACS) — จำ 3 ตัวให้ชัด
ACS แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ซึ่งต้องแยกให้ได้จาก ECG และ Troponin
| ชนิด | ECG | Troponin | การรักษา |
|---|---|---|---|
| STEMI | ST elevation ≥ 1 mm ใน ≥ 2 leads ติดกัน | ↑ | Reperfusion ภายใน 90 นาที (PCI) หรือ Thrombolysis |
| NSTEMI | ST depression / T inversion | ↑ | Anticoagulation + PCI ภายใน 24-72 ชั่วโมง |
| Unstable Angina | ST depression / Normal | ปกติ | Anticoagulation + Medical therapy |
Clinical Pearl: จำ Localization ของ STEMI
- Anterior STEMI: V1–V4 → LAD occlusion
- Inferior STEMI: II, III, aVF → RCA occlusion (ระวัง RV infarction → ห้ามให้ Nitrate!)
- Lateral STEMI: I, aVL, V5–V6 → LCx occlusion
- Posterior STEMI: ST depression V1–V3 + tall R wave → ทำ posterior leads (V7–V9)
เทคนิคจำ: "Inferior = II, III, aVF = RCA → ต้องทำ Right-sided leads ทุกครั้ง เพราะ 40% มี RV infarct ด้วย"
2. Heart Failure (HF) — HFrEF vs HFpEF ต่างกันอย่างไร?
Heart Failure แบ่งตาม EF (Ejection Fraction) ซึ่งมีผลต่อการรักษาโดยตรง
| ประเภท | EF | กลไก | ยาที่ลด Mortality |
|---|---|---|---|
| HFrEF | < 40% | Systolic dysfunction | ACEI/ARB, Beta-blocker, MRA, SGLT2i |
| HFmrEF | 40–49% | Mixed | พิจารณารายบุคคล |
| HFpEF | ≥ 50% | Diastolic dysfunction | SGLT2i (ลด hospitalization), ควบคุม BP/HR |
จำ 4 ยาลด Mortality ใน HFrEF ด้วย "ABMS"
- A — ACEI/ARB/ARNI (Sacubitril-Valsartan)
- B — Beta-blocker (Carvedilol, Bisoprolol, Metoprolol succinate)
- M — MRA (Spironolactone, Eplerenone)
- S — SGLT2 inhibitor (Dapagliflozin, Empagliflozin)
ข้อควรจำ: Furosemide (Loop diuretic) ลด Symptom แต่ไม่ลด Mortality — ข้อสอบมักถามตรงนี้!
3. Arrhythmia — อ่าน ECG ให้ได้ในข้อสอบ
โจทย์ Arrhythmia มักให้ ECG strip แล้วถามว่าคืออะไร และรักษาอย่างไร วิธีอ่าน ECG อย่างเป็นระบบ:
- Rate — ช้า (Bradycardia <60) หรือเร็ว (Tachycardia >100)
- Rhythm — Regular หรือ Irregular
- P wave — มีหรือไม่ รูปร่างปกติไหม
- PR interval — ปกติ 0.12–0.20 วินาที
- QRS — Narrow (<0.12 s) หรือ Wide (≥0.12 s)
ตารางจำ Arrhythmia ที่ออกบ่อย
| Arrhythmia | Key ECG Feature | การรักษาเร่งด่วน |
|---|---|---|
| Atrial Fibrillation | Irregularly irregular, No P wave, Fibrillatory baseline | Rate control (BB/CCB), Anticoagulation |
| Atrial Flutter | Sawtooth P wave (300/min), Regular 2:1 block | Cardioversion หรือ Rate control |
| SVT (AVNRT) | Narrow QRS, Rate 150–250, Retrograde P | Vagal maneuver → Adenosine |
| VT | Wide QRS, Rate >100, AV dissociation | Amiodarone / Cardioversion ถ้า unstable |
| VF | Chaotic, ไม่มี QRS จริงๆ | Defibrillation ทันที (CPR) |
| Complete Heart Block | P และ QRS เดินอิสระจากกัน | Atropine / Pacemaker |
เทคนิคจำ WPW: Short PR + Delta wave + Wide QRS → ห้ามให้ Adenosine, Digoxin, CCB เพราะอาจเกิด VF!
4. Valvular Heart Disease — จำด้วย Murmur Position
Valvular disease ออกสอบแน่นอน โดยเฉพาะโจทย์ที่ให้ลักษณะ murmur แล้วถาม diagnosis
| โรค | Murmur | ตำแหน่งฟัง | Radiation | จำง่ายๆ |
|---|---|---|---|---|
| Aortic Stenosis | Systolic ejection murmur | RUSB | ไปคอ (Carotids) | "AS = Aging แก่แล้วตีบ" |
| Aortic Regurgitation | Early diastolic decrescendo | LLSB (ผู้ป่วยนั่งโน้มตัวไปข้างหน้า) | — | "AR = ไหลย้อนกลับตอน Diastole" |
| Mitral Stenosis | Mid-diastolic rumble + Opening snap | Apex | — | "MS = RHD → หญิงวัยกลางคน" |
| Mitral Regurgitation | Holosystolic blowing murmur | Apex | ไป Axilla | "MR = ไปรักแร้ (Axilla)" |
| MVP | Mid-systolic click + Late systolic murmur | Apex | — | "Click ก่อน murmur" |
Dynamic Auscultation — ข้อสอบชอบถาม!
- Valsalva / Standing → ลด Preload → เกือบทุก murmur เบาลง ยกเว้น HCM และ MVP (ดังขึ้น)
- Squatting / Leg raise → เพิ่ม Preload → เกือบทุก murmur ดังขึ้น ยกเว้น HCM และ MVP (เบาลง)
5. Hypertension — เลือกยาให้ถูก Indication
โจทย์ HTN มักไม่ถามแค่ว่า "รักษาด้วยอะไร" แต่ถาม "ผู้ป่วยคนนี้ควรได้ยาอะไร" ซึ่งต้องรู้ Compelling Indication
| โรคร่วม / Indication | ยาที่เลือก | เหตุผล |
|---|---|---|
| HFrEF | ACEI/ARB + BB + MRA | ลด Mortality |
| Post-MI | ACEI + BB | ลด Remodeling |
| DM + Proteinuria | ACEI หรือ ARB | Renoprotective |
| Angina | BB หรือ CCB | ลด O2 demand |
| Pregnant (HTN) | Methyldopa, Labetalol, Nifedipine | ปลอดภัยสำหรับทารก (ห้าม ACEI/ARB) |
| Isolated systolic HTN (ผู้สูงอายุ) | Thiazide หรือ CCB | Evidence-based ในผู้สูงอายุ |
| BPH ร่วมด้วย | Alpha-blocker (Doxazosin) | ลด Urinary symptoms ด้วย |
จำห้าม: ห้ามให้ ACEI/ARB ใน Bilateral Renal Artery Stenosis, Pregnancy และผู้ที่มี Hyperkalemia รุนแรง
6. Pericarditis และ Cardiac Tamponade — อย่าสับสน!
Pericarditis
- อาการ: เจ็บหน้าอกดีขึ้นเมื่อ นั่งโน้มตัวไปข้างหน้า (Leaning forward)
- ECG: Diffuse ST elevation แบบ Saddle-shaped ทุก leads + PR depression
- ฟังได้: Pericardial friction rub
- รักษา: NSAIDs + Colchicine (ห้าม Anticoagulant ถ้าไม่จำเป็น)
Cardiac Tamponade
- จำด้วย Beck's Triad: Hypotension + Raised JVP + Muffled heart sounds
- ECG: Electrical alternans (QRS สูงต่ำสลับกัน)
- Signs: Pulsus paradoxus (SBP ลดลง >10 mmHg เมื่อหายใจเข้า)
- รักษา: Pericardiocentesis ทันที
7. สรุป Key Points สำหรับสอบ
ก่อนเข้าห้องสอบ ทบทวน Cardiology ด้วย checklist นี้:
- ✅ อ่าน ECG ได้ทุกขั้นตอน: Rate → Rhythm → P → PR → QRS → ST → T
- ✅ แยก STEMI Localization ได้ + รู้ contraindication ของ Nitrate ใน RV infarct
- ✅ จำ 4 ยาลด Mortality ใน HFrEF: "ABMS"
- ✅ แยก Murmur ด้วย timing (Systolic vs Diastolic) และ dynamic auscultation
- ✅ เลือกยา Antihypertensive ตาม Compelling Indication ได้
- ✅ จำ Beck's Triad + Electrical alternans = Tamponade → Pericardiocentesis
Cardiology ดูซับซ้อน แต่ถ้าเข้าใจ กลไกและเชื่อมโยงกับ pathophysiology แล้ว จะจำได้นานและตอบข้อสอบได้แม่นยำมาก ขอแนะนำให้ลองทำโจทย์จริงเพื่อทดสอบตัวเองที่ ระบบข้อสอบเสมือนจริงของหมอรู้ และถ้าอยากฝึก Long Case Cardiology แบบเต็มรูปแบบ สามารถเข้าไปได้ที่ ระบบ Long Case ได้เลยครับ
โชคดีกับการสอบ แล้วพบกันใหม่ในบทความหัวข้อถัดไป! 💪