ส่วนที่ 1 — ความชราคืออะไร และทำไมเราถึงแก่?
นิยามของความชรา (Aging)
ความชรา (aging) ตามนิยามของ Comfort (1964) คือ กระบวนการที่มีคุณสมบัติ 3 ประการ:
- Intrinsic — เกิดจากภายในร่างกาย ไม่ใช่สิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว
- Inevitable — หลีกเลี่ยงไม่ได้
- Irreversible — ย้อนกลับไม่ได้
กระบวนการนี้เกิดจากการสะสมความเสียหายระดับโมเลกุลและเซลล์ ทำให้ Physiological Reserve ลดลง ในขณะที่ Vulnerability & Disease Risk เพิ่มขึ้น ตามอายุ ความชราเริ่มเกิดขึ้นตั้งแต่อายุ 30 ปี แม้จะยังไม่แสดงอาการชัดเจน
สำคัญ: Aging is NOT a disease — เป็นกระบวนการตามธรรมชาติ แต่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคได้
ทฤษฎีการแก่ชรา: 2 กลุ่มหลัก
กลุ่มที่ 1 — Programmed Theories (นาฬิกาชีวภาพภายใน)
ร่างกายมี biological clock กำหนดวาระการแก่ไว้ล่วงหน้า
| ทฤษฎี | สาระสำคัญ |
|---|---|
| Programmed Senescence | Telomere (ปลายโครโมโซม) สั้นลงทุกครั้งที่เซลล์แบ่งตัว → เมื่อสั้นเกินไป เซลล์เข้าสู่ Senescence (หยุดแบ่งตัวถาวร) |
| Endocrine Theory | ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงตามวัย ควบคุมอัตราการแก่ |
| Immunology Theory | ระบบภูมิคุ้มกันเสื่อมตามโปรแกรม |
Telomere กับมะเร็ง: เซลล์มะเร็งมี enzyme Telomerase ช่วยต่อ telomere ใหม่ → ทำให้เซลล์แบ่งตัวได้ไม่จำกัด นี่คือเหตุที่มะเร็งและการแก่มีความสัมพันธ์กัน
กลุ่มที่ 2 — Error Theories (การโจมตีจากภายนอก)
ความเสียหายสะสมจากปัจจัยภายในและภายนอก ทำให้เซลล์และอวัยวะทำงานบกพร่อง
| ทฤษฎี | สาระสำคัญ |
|---|---|
| Free Radical Theory | UV, มลภาวะ, ความเครียด, อาหารไม่ดี → เปลี่ยน O2 เป็น Free Radicals → ทำลาย cellular membrane สะสม → เซลล์หยุดทำงาน |
| Wear and Tear Theory | อวัยวะสึกหรอจากการใช้งาน |
| Rate of Living Theory | ยิ่งเผาผลาญเร็ว ยิ่งแก่เร็ว |
| Cross-linking Theory | โปรตีนเชื่อมกันผิดปกติ |
| Somatic Mutation Theory | DNA กลายพันธุ์สะสม |
Geriatrics vs. Gerontology
| Geriatrics | Gerontology | |
|---|---|---|
| ความหมาย | สาขาแพทย์ที่ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ | การศึกษาแบบสหสาขาวิชาเรื่องการแก่ |
| โฟกัส | Medical aspects | Multidisciplinary (สังคม, จิตใจ, ชีววิทยา) |