ภาษาของการแพทย์: ถอดรหัส Disease & Diagnosis
วิชา FMMD 1101 · บทนำคำศัพท์ทางการแพทย์ เป้าหมาย: เข้าใจโครงสร้างของคำศัพท์ทางการแพทย์ เพื่อถอดรหัสได้แม้เจอคำที่ไม่เคยเห็น
Part 1 — The Four Pillars & The Clinical Divide (Symptoms vs. Signs)
กรอบใหญ่: 4 เสาหลักของ Clinical Terminology
ก่อนจะจำคำศัพท์ได้ ต้องเข้าใจก่อนว่าคำศัพท์ทางการแพทย์แบ่งหน้าที่เป็น 4 กลุ่ม:
| เสาที่ | ชื่อ | สิ่งที่อธิบาย |
|---|---|---|
| 1 | The Encounter | สิ่งที่คนไข้บอก vs. สิ่งที่แพทย์วัดได้ |
| 2 | The Assessment | จำแนกโรคตาม nature, timeline, threat level |
| 3 | The Pathology | ใช้ prefix/suffix ระบุว่าอะไรผิดปกติในร่างกาย |
| 4 | The Action | ภาษาของหัตถการและ diagnostic imaging |
เสาที่ 1: Symptoms vs. Signs — "คนไข้บอก" vs. "แพทย์วัด"
ความแตกต่างนี้สำคัญมากในการเขียน SOAP note และการ present case:
Symptoms (Subjective) = อาการที่คนไข้บอก เราวัดไม่ได้ ต้องเชื่อจากคำพูดของเขา
- Pruritus = อาการคัน (severe itching)
- Emesis = อาเจียน (vomiting)
- Vertigo = รู้สึกบ้านหมุน (feeling of spinning) → คนไข้บอกว่า "ห้องกำลังหมุน"
- Palpitation = ใจสั่น หัวใจเต้นแรง (heart racing) → "หัวใจกำลังสั่น"
- Nausea / Fatigue = คลื่นไส้ / อ่อนเพลีย
💡 Doctor ต้องถามให้ specific เช่น vertigo เกิดเมื่อไหร่ นานแค่ไหน มีอะไรกระตุ้นไหม
Signs (Objective) = สิ่งที่แพทย์สังเกตหรือวัดได้ มี prefix/suffix ที่ถอดรหัสได้เสมอ
- Edema = เนื้อเยื่อบวม เกิดจากมีของเหลวคั่งอยู่ในเนื้อเยื่อ → ถ้าเกิดที่ขา/ข้อเท้า อาจบ่งชี้ heart failure
- Root: edem- (swelling) + Suffix: -a (noun ending)
- Erythema = ผิวหนังแดง (skin redness)
- Jaundice = ตัวเหลือง ตาเหลือง (yellowing of skin/eyes) → "ตาขาวเหลือง"
- Cyanosis = ผิวออกสีน้ำเงิน เกิดจากขาดออกซิเจน (bluish discoloration from oxygen deficiency) → "ผิวเขียว"
- Tachycardia / Bradycardia = หัวใจเต้นเร็ว / ช้า ที่วัดได้จริง
🗺️ จำง่ายๆ: Symptoms = ซ้าย (สีส้ม) คนไข้บอก | Signs = ขวา (สีเขียว) แพทย์วัด