Musculoskeletal & Integumentary System Terminology (FMMD 1101)

ส่วนที่ 1 — ภาพรวมระบบ Musculoskeletal และหลักการสร้างคำศัพท์ทางการแพทย์

ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก (Musculoskeletal System) คืออะไร?

Musculoskeletal system ประกอบด้วย bones (กระดูก), muscles (กล้ามเนื้อ), joints (ข้อต่อ), tendons (เอ็นกล้ามเนื้อ) และ cartilage (กระดูกอ่อน) ของร่างกาย หน้าที่หลักของระบบนี้คือ:

• Support — ค้ำจุนร่างกาย
• Movement — ช่วยในการเคลื่อนไหว
• Protection — ปกป้องอวัยวะภายใน
• Red blood cell production — กระดูกสร้างเม็ดเลือดแดงจากไขกระดูก (bone marrow)

โครงสร้างกระดูกแบ่งเป็น 2 กลุ่ม

รวมกระดูกในผู้ใหญ่ทั้งหมด = 206 ชิ้น

ส่วนประกอบที่ต้องจำแยกให้ออก

• Tendons → เชื่อม muscle กับ bone (dense fibrous connective tissue)
• Ligaments → เชื่อม bone กับ bone (tough elastic connective tissue)
• Cartilage → elastic connective tissue พบที่ปลายกระดูกและปลายจมูก (root: chondr/o)
• Joints (articulation) → จุดที่ bone-bone หรือ bone-cartilage มาเชื่อมกัน (root: arthr/o)

กล้ามเนื้อแบ่งเป็น 3 ชนิด: Skeletal muscle (ควบคุมได้ voluntarily), Cardiac muscle และ Smooth muscle (ควบคุมไม่ได้ทั้งคู่)

หลักการสร้างคำศัพท์ทางการแพทย์

คำศัพท์ทางการแพทย์สร้างจากชิ้นส่วน 4 แบบ:

Word Roots ของระบบ Musculoskeletal ที่ต้องรู้

Prefixes & Suffixes ของระบบ Musculoskeletal

Prefixes:

• hyper- = excessive (มากเกินไป) → hypertonia = กล้ามเนื้อเกร็งมาก
• hypo- = deficient (น้อยเกินไป) → hypotonia = กล้ามเนื้ออ่อนปวกเปียก

Suffixes:

• -algia = pain (ปวด) → arthralgia = ปวดข้อ, myalgia = ปวดกล้ามเนื้อ
• -itis = inflammation (อักเสบ) → myositis, tendinitis
• -malacia = softening (นิ่มลง) → osteomalacia = กระดูกนิ่ม
• -oma = tumor (เนื้องอก) → osteoma = เนื้องอกกระดูก
• -pathy = disease (โรค) → myopathy = โรคกล้ามเนื้อ

Tip จำง่าย: arthralgia ≠ arthritis — arthralgia คือปวดข้อ (ข้อเองปวด คนอื่นขยับไม่ปวก) แต่ arthritis มีการอักเสบจริง (ทั้งขยับเองและคนอื่นขยับก็ปวด บวม แดง ร้อน)

ส่วนที่ 2 — Common Musculoskeletal Pathologies

คำศัพท์คลินิกที่พบบ่อย

โรคที่ต้องรู้จากบทเรียน

1. Adolescent Idiopathic Scoliosis (กระดูกสันหลังคด)

• Lateral curvature และ twist ของ spine
• พบบ่อยในเพศหญิง, มักแย่ลงช่วง adolescent growth spurts
• คำสำคัญ: idiopathic = spontaneous ไม่ทราบสาเหตุ
• การรักษา: หลายคนไม่ต้องรักษา, บางรายใส่ back brace, รายรุนแรงผ่าตัด

2. Arthritis (ข้ออักเสบ)

• arthr/o + -itis = inflammation of the joint
• อาการ: joint pain, redness, swelling
• ไม่มีทางรักษาหาย รักษาด้วย exercise, medications, joint replacement

3. Osteoarthritis (OA) — ข้อเสื่อม

• เป็น degenerative = gradual progression
• กลไก: cartilage และ bone สึกกร่อนลงตามเวลา
• อาการ: ปวด + stiffness ที่แย่ลงเรื่อยๆ
• เป็น arthritis ชนิดที่พบบ่อยที่สุด

4. Rheumatoid Arthritis (RA)

• เป็น autoimmune disease → ภูมิคุ้มกันทำลายข้อตัวเอง
• ตำแหน่งที่พบบ่อย: มือ, ข้อมือ, เข่า
• อาการเด่น: symmetrical — ปวด 2 ข้างพร้อมกัน, debilitating pain and swelling

5. Carpal Tunnel Syndrome

• สาเหตุ: repetitive hand movements → median nerve ถูกกด
• อาการ: ชาและปวดนิ้วโป้ง, ชี้, กลาง, นางครึ่ง + muscle weakness บริเวณข้อมือ-มือ
• พบบ่อยใน: office workers, cashiers

6. Osteoporosis (กระดูกพรุน)

• Progressive bone loss → กระดูกบางและอ่อนแอ → เสี่ยงกระดูกหัก
• พบบ่อยในผู้สูงอายุ และเพศหญิงมากกว่า
• เปรียบเทียบ: Osteopenia = กระดูกบาง (ขั้นก่อน osteoporosis), Osteosarcoma = มะเร็งกระดูก, Osteoma = เนื้องอกกระดูกชนิดไม่ร้าย

ส่วนที่ 3 — Integumentary System: โครงสร้าง คำศัพท์ และโรค

ภาพรวม Integumentary System (ระบบผิวหนัง)

Integumentary system เป็นหนึ่งใน ระบบที่ใหญ่ที่สุดของร่างกาย คิดเป็น ~16% ของน้ำหนักตัวทั้งหมด องค์ประกอบหลักคือ skin (ผิวหนัง) รวมถึง hair, nails และต่อมต่างๆ

หน้าที่ของ Integumentary System:

• Protection — ป้องกัน UV rays จากดวงอาทิตย์ ป้องกันอวัยวะภายใน
• Thermoregulation — ควบคุมอุณหภูมิร่างกาย
• Sensation — รับความรู้สึก เช่น ร้อน เย็น
• Vitamin D synthesis — สังเคราะห์ vitamin D

ชั้นของผิวหนัง 3 ชั้น

Word Roots ของ Integumentary System

Prefixes & Suffixes ของ Integumentary System

Prefixes:

• epi- = upon → epidermis (ชั้นบนสุด)
• sub- = under → subcutaneous (ใต้ผิวหนัง)

Suffixes:

• -derma = skin → xeroderma (xero = dry → ผิวแห้งผิดปกติ)
• -rrhea = discharge → seborrhea (การหลั่ง sebum มากผิดปกติ)
• -osis = abnormal condition → keratosis (เซลล์ผิวหนังผิดปกติจาก keratin)
• -cyte = cell → melanocyte (เซลล์สร้างเม็ดสีผิว)

Common Integumentary Terms

ส่วนที่ 4 — Common Integumentary Pathologies

โรคผิวหนังที่ต้องรู้

1. Acne (สิว)

• เกิดบริเวณที่มี sebaceous glands มาก เช่น หน้า และหลัง
• เกี่ยวข้องกับ hormones มักเกิดช่วง onset of puberty

2. Albinism (โรคผิวเผือก)

• Genetic disorder → ขาด melanin → ผิวหนัง, เส้นผม, ดวงตา ซีดขาวมาก
• ส่งผลต่อ colouration ของ hair, eyes และ skin

3. Eczema (โรคผิวหนังอักเสบจากภูมิแพ้)

• เป็น allergic reaction → dry, itchy patches บนผิวหนัง
• ดูเหมือน rash เกิดที่ไหนของร่างกายก็ได้
• เมื่อรุนแรงขึ้น: itchy → dry → swollen → bleeding

4. Psoriasis (สะเก็ดเงิน)

• เป็น autoimmune disorder → ภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ
• กลไก: skin cells แบ่งตัวเร็วผิดปกติ → pile up บนผิวหนัง → scaly lesions ชัดเจน
• ต่างจาก Eczema ตรงที่: ไม่ใช่ dermatitis, คันน้อยกว่า และ ไม่ติดต่อ (not contagious)

5. Melanoma (มะเร็งผิวหนัง)

• เกิดจาก mole (ไฝ) แล้วโตแบบ uncontrolled
• Highly malignant — เป็นหนึ่งใน most fatal cancers
• สำคัญ: melanoma สามารถ metastasis กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้รวดเร็ว

สรุปเปรียบเทียบ Eczema vs Psoriasis

สรุปหลักการจำ (Summary)

วิธีอ่านคำศัพท์ทางการแพทย์ให้ได้ความหมาย: แยก root + prefix + suffix แล้วประกอบกัน

ตัวอย่าง:

• Osteomyelitis = oste/o (bone) + myel/o (bone marrow) + -itis (inflammation) = การติดเชื้อกระดูกและไขกระดูก
• Onychomycosis = onych/o (nail) + myco (fungus) + -osis (condition) = เชื้อราที่เล็บ
• Subcutaneous = sub- (under) + cutane/o (skin) = ใต้ผิวหนัง
• Arthroscopy = arthr/o (joint) + -scopy (viewing) = การส่องกล้องข้อ